Từ lâu được biết đến với thế mạnh nông nghiệp, đặc biệt là khoai tây, Idaho ngày nay nổi lên là một trong những trung tâm sản xuất công nghệ cao, nghiên cứu khoa học ứng dụng, đổi mới năng lượng hạt nhân và phát triển việc làm ngày càng quan trọng của Mỹ và có một số cơ sở thuộc hàng tiên tiến trên thế giới.

Chuyến công tác cho thấy tiềm năng bổ trợ giữa nhu cầu phát triển các ngành chiến lược của Việt Nam với kinh nghiệm của bang Idaho tổ chức hệ sinh thái nghiên cứu, sản xuất và đào tạo công nghệ cao. Đây cũng là cách tiếp cận ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ đi vào chiều sâu: Tìm hiểu trực tiếp năng lực đối tác, xác định điểm gặp nhau và duy trì kết nối sau chuyến thăm.

Idaho: Từ thế mạnh nông nghiệp đến hệ sinh thái công nghệ cao

Qua các tiếp xúc, trao đổi với nghị sĩ, Tổng Chưởng lý và đại diện chính quyền bang Idaho cũng như thực tế chuyến thăm, đoàn công tác đã hiểu thêm về những thế mạnh của Idaho. Nằm ở khu vực Tây Bắc Hoa Kỳ, Idaho có diện tích khoảng 216.000 km² (khoảng 2/3 diện tích Việt Nam), dân số chỉ hơn hai triệu người, là một bang có tốc độ phát triển nhanh cả về kinh tế và dân số (chủ yếu do người từ các bang khác đến).

Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn và đoàn công tác thăm Trung tâm Đổi mới sáng tạo về Vật liệu hiếm và Hệ thống năng lượng (CMESIC), TP. Idaho Falls, ngày 13/10. (Nguồn: TLSQ Việt Nam tại San Francisco)

Bên cạnh sản xuất nông nghiệp với các nông sản chủ yếu như khoai tây, sữa, thịt bò và ngũ cốc, bang Idaho đang phát triển những ngành công nghệ có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, năng lượng, cơ khí chính xác, hàng không vũ trụ và sản xuất thông minh.

Sự hiện diện của Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho (INL) thuộc nhóm các phòng thí nghiệm quốc gia hàng đầu và có vị trí chiến lược của Hoa Kỳ, đặc biệt có vị thế đẳng cấp thế giới trong nghiên cứu năng lượng hạt nhân, công nghệ lò phản ứng và an toàn hạt nhân; và tập đoàn Micron Technology – một trong ba nhà sản xuất chip nhớ DRAM lớn nhất thế giới; các cơ sở nghiên cứu, đào tạo về hạt nhân, cùng các đại học, trường đào tạo nghề công nghệ cao – tạo nên một hệ sinh thái nghiên cứu khoa học ứng dụng và phát triển, sản xuất công nghệ cao có quy mô đáng chú ý.

Điểm nổi bật của Idaho là sự phối hợp giữa nguồn lực của liên bang, chính sách hỗ trợ của chính quyền bang, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, coi trọng và thúc đẩy nghiên cứu khoa học ứng dụng, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp. Các doanh nghiệp tham gia Ban tư vấn cho các đại học và trường đào tạo nghề để xác định nhu cầu đào tạo kỹ năng gắn với nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp; đại học và trường đào tạo nghề phát triển chương trình phù hợp; phòng thí nghiệm cung cấp nền tảng nghiên cứu và thực hành, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp. Mô hình này đem lại những kinh nghiệm tham khảo thiết thực cho Việt Nam trong xây dựng chuỗi cung ứng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực công nghệ cao phục vụ cho công nghiệp hóa.

Kết nối nghiên cứu, đào tạo ngành năng lượng hạt nhân, vật liệu tiên tiến và kỹ thuật

Tại thành phố Idaho Falls, ngày 13/10 đoàn gặp làm việc tại Đại học Idaho (UI), tìm hiểu chương trình của Khoa Kỹ thuật hạt nhân và Quản lý công nghiệp và các hoạt động nghiên cứu về hệ thống năng lượng.

Đáng chú ý là Trung tâm Đổi mới sáng tạo về Vật liệu hiếm và Hệ thống năng lượng (CMESIC- Critical Materials and Energy Systems Innovation Center ) của Đại học Idaho và Đại học Bang Idaho (ISU) cùng thành lập và vận hành, với nhiều phòng thí nghiệm và chương trình nghiên cứu tiên tiến. Tại đây, đoàn được nghe giới thiệu về các hoạt động nghiên cứu và phát triển vật liệu hiếm và công nghệ phục vụ phát triển các hệ thống năng lượng hiện đại. Những nghiên cứu này có ý nghĩa đối với việc nâng cao hiệu quả, độ an toàn và tính bền vững của các công nghệ ngành năng lượng trong đó có năng lượng hạt nhân. Hai bên cho rằng có nhiều triển vọng hợp tác nghiên cứu, đào tạo chuyên gia và phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao giữa các đối tác Việt Nam và Idaho.

Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn và giảng viên, phụ trách đào tạo về điều khiển lò phản ứng hạt nhân tại Phòng thí nghiệm mô phỏng phòng điều khiển lò phản ứng, thuộc Khoa Công nghệ, Đại học Bang Idaho (ISU) – TP. Pocatello, ngày 13/10. (Nguồn: TLSQ Việt Nam tại San Francisco)

Tại Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân (INSE) thuộc Đại học Bang Idaho, TP. Pocatello, đoàn đã được giới thiệu và thăm lò phản ứng nghiên cứu AGN, hệ thống thí nghiệm dưới tới hạn và các chương trình thực hành của INSE với hợp tác cùng Phòng Thí nghiệm quốc gia Idaho (INL), Đại học Idaho (UI) và Đại học Bang ở Boise (BSU). Các cơ sở này phục vụ đào tạo kỹ sư, nghiên cứu vật lý lò phản ứng, đo lường bức xạ và an toàn hạt nhân, kể cả hợp tác đào tạo quốc tế. Đoàn cũng tìm hiểu mô hình liên kết giữa các Đại học với Phòng Thí nghiệm quốc gia, nơi hạ tầng nghiên cứu quốc gia hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu khoa học ứng dụng và phát triển đội ngũ chuyên môn.

Những kinh nghiệm này của Idaho có ý nghĩa đối với Việt Nam trong bối cảnh chuẩn bị nhân lực cho phát triển điện hạt nhân, nghiên cứu công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) và các ứng dụng năng lượng hiện đại. Phía Idaho bày tỏ sẵn sàng kết nối các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, phát triển vật liệu hiếm và chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chương trình kỹ thuật chuyên sâu.

Bên cạnh đó, đào tạo nghề kỹ thuật và công nghệ cao đã phát triển mạnh tại Trường Cao đẳng Tây Idaho (CWI), TP. Nampa. Tại đây, đoàn đã gặp làm việc với Hiệu trưởng và Giám đốc học thuật kiêm Phó Hiệu trưởng và các đại diện của trường, thăm một số phòng thực hành về cơ điện tử, điện công nghiệp, tự động hóa, robot và công nghệ chế tạo.

Mô hình liên kết giữa trường CWI và tập đoàn Micron, kết nối với các Đại học và hiệp hội sản xuất ở Idaho rất thành công bởi chương trình học chú trọng thực hành, thiết bị công nghiệp và nhu cầu tuyển dụng, đồng thời mở cơ hội chuyển tiếp học đại học và sau đại học. Đây là kinh nghiệm hữu ích cho Việt Nam trong việc phát triển đồng thời kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động kỹ thuật lành nghề.

Hợp tác bán dẫn, thương mại và các mạng lưới giáo dục quốc tế

Tại Boise, đoàn đã gặp làm việc với Giám đốc Sở Thương mại bang Idaho, ông Tom Kealey, cùng một số đại diện của Sở và một số doanh nghiệp, hiệp hội sản xuất, trao đổi về môi trường đầu tư, xúc tiến thương mại, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cơ hội hợp tác công nghiệp.

Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn gặp làm việc với Giám đốc Sở Thương mại bang Idaho, ông Tom Kealey (thứ 5 từ trái sang phải). (Nguồn: TLSQ Việt Nam tại San Francisco)

Trong trao đổi, Tổng Lãnh sự đã giới thiệu định hướng phát triển các ngành công nghệ chiến lược của Việt Nam, đồng thời đề xuất tăng cường trao đổi thông tin và kết nối các cơ quan xúc tiến, hiệp hội doanh nghiệp của Việt Nam với Idaho, trong đó có Liên minh sản xuất Idaho (IMA), Liên minh Hàng không vũ trụ Idaho (IDAA).

Một trọng tâm của đoàn công tác là cuộc thăm làm việc tại tập đoàn công nghệ Micron (Micron Technology), trao đổi với ông Mat Erpelding, Giám đốc phụ trách quan hệ chính phủ, chính sách và đối tác kinh doanh toàn cầu của Micron, tại trụ sở ở thành phố Boise. Micron giữ vai trò quan trọng trong sản xuất bộ nhớ DRAM, NAND và bộ nhớ băng thông cao phục vụ trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và các thiết bị điện tử – là một trong ba nhà sản xuất chip nhớ DRAM lớn nhất thế giới (cùng với hai tập đoàn của Hàn Quốc là Sam Sung và SK Hynix).

Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn gặp làm việc với ông Mat Erpelding, Giám đốc phụ trách quan hệ chính phủ, chính sách và đối tác kinh doanh toàn cầu của tập đoàn Micron – Boise, ngày 16/10. (Nguồn: TLSQ Việt Nam tại San Francisco)

Trao đổi với đại diện tập đoàn Micron, Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn đã giới thiệu môi trường đầu tư và chiến lược phát triển bán dẫn của Việt Nam, đề nghị Micron nghiên cứu khả năng và triển khai hợp tác, đầu tư ở Việt Nam, xem xét đưa Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu của Micron.

Tại Đại học Boise (BSU), Hiệu trưởng BSU, Tiến sĩ David W. Hahn và các đại diện của BSU đã giới thiệu về các thế mạnh của BSU trong nhiều lĩnh vực như đào tạo về quản trị kinh doanh, kỹ thuật, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời vui mừng chia sẻ về sự phát triển hợp tác hơn ba mươi năm qua giữa BSU và Đại học Kinh tế Quốc dân của Việt Nam (NEU).

Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn bày tỏ đánh giá cao các thành tựu của BSU, mong muốn BSU tiếp tục phát triển hợp tác với NEU và cơ sở đào tạo khác của Việt Nam.Lãnh đạo của BSU nhất trí rằng nền tảng hợp tác sẵn có này giữa BSU và NEU sẽ tạo thuận lợi cho mở rộng hợp tác ở Việt Nam như trao đổi giảng viên, sinh viên và hợp tác nghiên cứu sang các lĩnh vực khác như quản trị công nghệ, vật liệu tiên tiến và đổi mới sáng tạo.

Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn gặp làm việc với Hiệu trưởng BSU, Tiến sĩ David W. Hahn (thứ 6 từ trái sang) và các đại diện của BSU, thành phố Boise, ngày 16/10. (Nguồn: TLSQ Việt Nam tại San Francisco)

Tại cơ sở của BSU ở Boise, đoàn đã thăm Khoa Kỹ thuật, Phòng thí nghiệm chế tạo vi mô Idaho (IML) và một số phòng thí nghiệm tiên tiến của Khoa, là các cơ sở nghiên cứu khoa học, chế tạo mẫu thử nghiệm và đào tạo thực hành công nghệ bán dẫn, công nghệ vi điện tử, liên quan đến chế tạo chip bán dẫn như quang khắc, vật liệu tiên tiến và các linh kiện điện tử kích thước siêu nhỏ.

Từ các cuộc gặp gỡ đến triển vọng hợp tác lâu dài

Bên cạnh chương trình làm việc chính thức, đoàn Tổng Lãnh sự quán đã gặp gỡ một số chuyên gia, trí thức người Việt đang làm việc tại tập đoàn Micron và một số bà con cộng đồng người Việt ở Boise. Các cuộc trao đổi góp phần củng cố gắn kết cộng đồng, đồng thời phát huy vai trò cầu nối của đội ngũ chuyên gia, doanh nhân và trí thức trong kết nối doanh nghiệp, trường đại học và cơ sở nghiên cứu giữa hai nước.

Chuyến công tác góp phần mở rộng mạng lưới đối tác tại Idaho và nhận diện các hướng hợp tác phù hợp với ưu tiên phát triển của Việt Nam. Kinh nghiệm thành công của Idaho cho thấy cần phải xây dựng và duy trì sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà nước, cơ sở nghiên cứu, nhà trường và doanh nghiệp, kể từ ngành năng lượng hạt nhân, bán dẫn, công nghiệp chế tạo và đào tạo nhân lực công nghệ cao. Trên cơ sở các kết nối đã thiết lập, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại San Francisco sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác để thúc đẩy trao đổi, lựa chọn nội dung khả thi và triển khai, hướng tới kết quả hợp tác cụ thể.

Trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ, những kết nối của đoàn công tác tại bang Idaho góp phần đưa hợp tác chiến lược đến các trường đại học, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp ở Idaho, tạo nền tảng cho những chương trình hợp tác thực chất giữa hai nước trong thời gian tới.